Endüstriyel tasarım yarışmaları, günün tasarım anlayışına uygun, kamu yararını gözeten, özgün ve yayınlanmamış ürün, sistem, hizmet ve deneyim tasarımları elde etmek ve endüstriyel tasarım alanında nitelikli çalışmaları desteklemek amacı ile açılır. Ancak bu hedefleri gözeten yarışmaların yanı sıra zaman zaman düşük maliyetle özgün sonuçlar elde etmeyi amaçlayan yarışmaların da açıldığını gözlemliyoruz. Bu tür yarışmalar ile meslektaşlarımızın ve meslektaş adaylarımızın fikri haklarının ve emeğinin suistimal edilmesinin önüne geçebilmek amacıyla Mimarlar Odası Endüstriyel Tasarımcılar Komisyonu olarak Endüstriyel Tasarım Yarışmaları Yönergesini hazırladık. Benzer şekilde, ETMK Ulusal Endüstriyel Tasarım Yarışmaları Yönetmeliği 2003 yılından bu yana alanımızda yarışma düzenleyen kuruluşlar için bir rehber işlevi görüyor.

Bu yönetmelikleri referans alarak başvurmayı planladığınız yarışmaların şartnamelerini değerlendirebilirsiniz. Bu değerlendirmenin önemine dikkat çekmek ve tasarım yarışmalarına katılırken nelere dikkat edilmesi gerektiğini kısaca hatırlatmak istiyoruz.

Başvuracağınız yarışmaya ilişkin olarak:

– Yarışmanın biçimi, türü ve konusunun net olarak tanımlanmış olmasına,

– Seçici kurulun belirlenmiş olmasına,

– Yarışma şartnamesinin, her yarışmacının kimliğinin anonim kalmasını ve eşit koşullarda yarışmasını sağlayacak şekilde düzenlenmiş olmasına,

– Yarışmanın tüm aşamalarının tarihlerinin şartnamede açıkça belirtilmiş olmasına,

– Başvurulara davet ile başvuruların son tarihi arasında bir aydan çok ve altı aydan az zaman bulunuyor olmasına,

– Şartnamede ödül kazanmış olsun olmasın yarışmaya gönderilen bütün projelerin telif ve tasarım tescil haklarının nasıl düzenleneceğine ilişkin açık ve net bilgilerin yer almasına (Derece, mansiyon ve satın alma kazanan tasarım ve projelere ait her türlü fikri hak, 6769 sayılı kanun hükümleri uyarınca proje müellifi tasarımcıya aittir.),

– Şartnamede bütün ödüllerin niteliğinin ve niceliğinin açık ve net bir şekilde belirtilmiş olmasına,

– Şartnamede belirtilen ödülün yarışmaya hazırlık sürecinde harcanan emeği karşıladığına,

– Ödül kazanmamış projeler için proje müellifi tasarımcıya projesinin kamuya açılmaması hakkının tanınmış olduğuna,

– Yarışma için teslim edilen malzemelerin katılımcıya iade edilip edilmeyeceği, ne zaman iade edilebileceği, malzemelere zarar gelmesi durumunda bundan kimin sorumlu olacağı vb. detayların şartnamede açık bir şekilde yer aldığına
dikkat etmeniz yarışmaya katılımı ve olası sonuçları değerlendirebilmek açısından önem taşımaktadır.

Öğrencilerin katılımına açık yarışmalarda şu iki konunun da dikkate alınması sorunların önlenmesinde etkili olacaktır:

– Yarışmaya yollamayı düşündüğünüz projenizin eğitim kurumunuz dahilinde geliştirilmiş olması durumunda, fikri haklar konusunda eğitim kurumunuza danıştıktan sonra başvurunuzu yapınız.

– Projenizi işbirliği ile veya ekip olarak hazırladıysanız bu tür katılımların kabul edilip edilmediğini öğreniniz.